Je! Kila Mtanzania Anapaswa Kujihoji Kuhusu Uchaguzi na Maendeleo Kabla ya Siku ya Kupiga Kura?

Steven Mwikwabe
Nov 29, 2025
3 min read

Kila mtu anapokaribia siku ya kupiga kura, ni muhimu kujiuliza maswali ya kina kuhusu nia na madhumuni ya viongozi wanaotaka kuongoza. Je! mtu aliyepanga kuunga mkono mgombea fulani alikuwa na nia njema ya kuleta maendeleo au alitumika kuchochea maandamano yaliyoleta mgongano? Je! alitafuta sifa za uongo ili kujipendezesha kwa hila? Haya ni maswali ambayo kila Mtanzania anapaswa kujihoji kabla ya kuchagua kiongozi atakayemsaidia kuendesha nchi. Uchaguzi siyo tu zoezi la kupiga kura, bali ni hatua muhimu ya kuamua mustakabali wa nchi na maendeleo ya jamii.

!Picha ya karibu ya mkutano wa hadhara wa kampeni za uchaguzi Tanzania

Kujihoji Ni Hatua ya Kuanza Kujua Ukweli

Kujihoji ni njia ya kujitathmini na kuchambua hali halisi ya mtu binafsi na jamii kwa ujumla. Kabla ya kupiga kura, kila Mtanzania anapaswa kujiuliza:

Je! mgombea anajali maendeleo ya nchi au anatafuta faida binafsi?
Je! alihamasisha maandamano kwa ajili ya maslahi ya wengi au kwa maslahi ya wachache?
Je! anajenga au kuharibu ushirikiano wa maendeleo kwa kueneza sifa za uongo?
Je! anatumia nguvu za watu kwa njia ya hila au kwa nia ya kweli ya kuleta mabadiliko chanya?

Maswali haya yanasaidia mtu kuondoa mashaka na kuchagua kwa busara.

Madhara ya Kuchochea Maandamano Bila Sababu Za Kweli

Maandamano ni njia halali ya kuonyesha maoni na kutaka mabadiliko, lakini yanapochochewa kwa nia mbaya, yanaweza kuleta mgongano na kuvuruga amani. Mfano ni maandamano yaliyotokea katika baadhi ya maeneo ya Tanzania ambapo watu walihamasishwa kwa nguvu bila kuelewa madhumuni halisi. Hali hii ilisababisha:

Kuvurugika kwa shughuli za kila siku
Kuporomoka kwa uchumi wa maeneo husika
Kuongeza mgongano kati ya jamii tofauti

Kwa hivyo, ni muhimu kujiuliza kama mgombea au viongozi waliotumia maandamano walikuwa na nia ya kweli ya kuleta maendeleo au walikuwa wakitafuta faida binafsi kwa kutumia hisia za watu.

Uhusiano Kati ya Uchumi na Maendeleo ya Jamii

Uchumi wa nchi unategemea ushirikiano wa watu wote katika jamii. Ikiwa mtu anatafuta sifa za uongo au anaharibu ushirikiano huu kwa nia ya kujipendeza, anapunguza nafasi ya maendeleo ya kweli. Mfano wa hali hii ni pale ambapo viongozi wanapojaribu kujipatia umaarufu kwa kueneza habari zisizo sahihi au kuhamasisha watu dhidi ya mchakato wa maendeleo.

Maendeleo ya kweli yanahitaji:

Uaminifu kati ya viongozi na wananchi
Ushirikiano wa pamoja katika kutatua changamoto za nchi
Kujitahidi kwa kila mtu kwa bidii na kwa njia halali

Je! Ushetani Umewapanda Wengi Kutumia Jasho la Wengine?

Katika muktadha wa siasa na maendeleo, ushetani unaweza kueleweka kama tabia ya kutumia nguvu, rasilimali, au juhudi za wengine kwa faida binafsi isiyo halali. Hii ni changamoto kubwa kwa Tanzania na inahitaji kila mtu kujihoji:

Je! ninachangia maendeleo ya nchi au ninatumia juhudi za wengine kwa njia ya hila?
Je! ninajali ustawi wa jamii au ninatafuta sifa za uongo?

Kwa mfano, baadhi ya watu hujaribu kujipatia umaarufu kwa kuonyesha mafanikio ambayo si yao halisi, au kwa kueneza habari zisizo sahihi ili kuleta mgongano. Hii inaharibu imani na ushirikiano wa maendeleo.

Hatua za Kuweka Akili Safi Kabla ya Kupiga Kura

Kila Mtanzania anapaswa kuchukua hatua zifuatazo kabla ya kupiga kura:

Kusoma na kuelewa sera za wagombea: Hakikisha unajua mipango yao ya maendeleo na jinsi wanavyopanga kuyatekeleza.
Kujifunza historia ya mgombea: Angalia rekodi zao za awali na tabia zao katika jamii.
Kushirikiana na watu wa karibu: Jadili na familia, marafiki, na watu wa jamii kuhusu wagombea na uchaguzi.
Kuepuka habari za uongo: Hakikisha unapata taarifa kutoka vyanzo vinavyoaminika.
Kujitathmini binafsi: Jiulize kama unachagua kwa nia ya kuleta maendeleo au kwa sababu za kibinafsi.

Mfano wa Mabadiliko Chanya Yanayoweza Kupatikana

Tuchukue mfano wa mkoa wa Kilimanjaro ambapo wananchi walijihoji kwa kina kuhusu wagombea kabla ya uchaguzi wa mwaka 2020. Walifanya mikutano ya hadhara, wakapitia sera kwa makini na kuangalia historia ya wagombea. Matokeo yalionyesha kuwa mgombea aliyeshinda alijitahidi kuleta maendeleo ya kweli kama vile:

Kuanzisha miradi ya maji safi na salama
Kuboresha miundombinu ya barabara
Kukuza fursa za ajira kwa vijana

Mfano huu unaonyesha kuwa kujihoji kabla ya kupiga kura kunaweza kuleta mabadiliko chanya kwa jamii.

Jukumu la Kila Mtanzania Katika Uchaguzi

Kila Mtanzania anapaswa kuelewa kuwa uchaguzi ni jukumu kubwa. Siyo tu zoezi la kupiga kura, bali ni hatua ya kuamua mustakabali wa taifa. Hii inamaanisha: